Een vogel zingt om zijn Schepper te loven. Als hij niet door het dichte struweel aan onze blik onttrokken is, zien wij hoe zijn vedertjes in bonte kleurenpracht medetrillen met zijn zang, wat mijn woorden duidelijk bevestigt.
Ik stond eens in de vroege zomeravond samen met de cultuurfilosoof Eddy Kleingeld naar zulk een vogelken te kijken en te luisteren, en deze Eddy Kleingeld had een geheel andere opvatting dan de mijne, die dan ook geheel onjuist was. Volgens hem zaten er in het dier, die vogel dus, allemaal klieren die het aan het zingen zetten om zodoende zijn gebied af te bakenen en een andere vogel tot geslachtsverkeer uit te nodigen. Ik geloofde dat niet en U gelooft het natuurlijk ook niet, maar die Eddy geloofde alles, als het maar ergens in stond, al wist hij niet meer in welke krant of periodiek het was. Ik zeide dus die vogel die heb helemaal geen klieren, daar is hij trouwens veel te klein voor, maar jij hebt wel klieren, gewoon in dat misvormde suikerzieke nichtenlichaam van je want je bent tegen God terwijl die vogel gewoon uit zichzelf, spontaan dus, een geheel lied voor God zingt dat niemand hem geleerd heeft, intuïtief dus, door een diepe vroomheid. Wist jij dat bijna alle vogels katholiek zijn, zelfs als ze niet zingen? Ik heb jou nog nooit horen zingen, want dat kun je niet. Wel een rare vogel, die Eddy, vindt U ook niet?
- Gerard Reve
Uit: Het Boek van Violet en Dood, 1996
zaterdag 27 augustus 2011
donderdag 11 augustus 2011
Sure you're out there, vomiting around
Theodore Dalrymple, altijd goed voor instemmend gegrom en stiekem gegrinnik, slaat in zijn laatste oprisping de plan toch wel grondig mis:
Relatively poor as the rioting sector of society is, it nevertheless possesses all the electronic equipment necessary for the prosecution of the main business of life; that is to say, entertainment by popular culture. And what a culture British popular culture is!
Perhaps Amy Winehouse was its finest flower and its truest representative in her militant and ideological vulgarity, her stupid taste, her vile personal conduct and preposterous self-pity.
Her sordid life was a long bath in vomitus, literal and metaphorical, for which the exercise of her very minor talent was no excuse or explanation. Yet not a peep of dissent from our intelllectual class was heard after her near canonisation after her death, that class having long had the backbone of a mollusc.
(The Australian, 11 augustus 2011)
Je kunt veel van Amy zeggen, maar ze stond als soulzangeres op hetzelfde niveau als Aretha Franklin en Dusty Springfield. Daar doet al dat gezuip, gekots en gespuit niets aan af. En bovendien liet ze ongelooflijk mooie videoclips maken.
Relatively poor as the rioting sector of society is, it nevertheless possesses all the electronic equipment necessary for the prosecution of the main business of life; that is to say, entertainment by popular culture. And what a culture British popular culture is!
Perhaps Amy Winehouse was its finest flower and its truest representative in her militant and ideological vulgarity, her stupid taste, her vile personal conduct and preposterous self-pity.
Her sordid life was a long bath in vomitus, literal and metaphorical, for which the exercise of her very minor talent was no excuse or explanation. Yet not a peep of dissent from our intelllectual class was heard after her near canonisation after her death, that class having long had the backbone of a mollusc.
(The Australian, 11 augustus 2011)
Je kunt veel van Amy zeggen, maar ze stond als soulzangeres op hetzelfde niveau als Aretha Franklin en Dusty Springfield. Daar doet al dat gezuip, gekots en gespuit niets aan af. En bovendien liet ze ongelooflijk mooie videoclips maken.
woensdag 10 augustus 2011
"...wat smakeloos, wat dom, wat kinderachtig en wat grof."
"'Het is een tijd van veel grote veranderingen tegelijk. Nu pas zien we veranderingen die zich in de negentiende en twintigste eeuw al aankondigden. De toegenomen technologie en de ongeëvenaarde groei in communicatiemiddelen hebben al die ontwikkelingen explosief doen versnellen. Met als gevolg dat het denken van de mensen over de maatschappij en over henzelf radicaal is veranderd. Het idee van een collectief werd vroeger niet altijd als prettig ervaren, maar het werd wel geaccepteerd. Vanaf de Tweede Wereldoorlog is dat idee geërodeerd. De vaste patronen die aan de basis horen te staan van een samenleving zijn het afgelopen decennium helemaal verdwenen.'
Mensen zijn individualistischer geworden?
'Waren ze maar individualistisch. Het is eerder het tegenovergestelde, iedereen is bezig de laatste trends achterna te lopen en laat zich door anderen opdringen welk leven hij moet leiden. Niets komt meer vanuit de mensen zelf. Zodra prikkels van buiten uitblijven begint iedereen zich stierlijk te vervelen. Zonder voortdurende afleiding, zo schijnt het mij, kan men tegenwoordig niet leven. Voor creativiteit, die mensen altijd innerlijke voldoening heeft kunnen brengen, is geen ruimte meer, erger nog, er is geen behoefte meer aan.
Ik weet niet eens of ik het de jongeren van nu kan verwijten, het is de tijd die hun bewustzijn zo heeft bepaald dat ze niet stilstaan bij wat ze missen. Ze denken aan banen, gezinnen, relaties en andere zaken die hen overkomen, ze laten hun leven opvullen en komen altijd tijd te kort. Dat is iets nieuws. Het belang dat wordt gehecht aan het oordeel van anderen, je imago, is ongekend toegenomen. Mensen weten niet meer wat ze kiezen en vooral dat er iets te kiezen valt. Leren je verantwoordelijkheden te eren, zonder te verliezen waar je zelf in gelooft, wat je zelf wil en kunt. Het is tragisch dat mensen zo weinig autonoom zijn.
Ik heb me nooit gerealiseerd hoe moeilijk het moment is dat je levenskeuzes niet meer zelf kunt maken, wanneer je zo oud bent dat je alleen nog bezig bent dood te gaan. Maar toch denk ik: mij kun je niets wijsmaken. Dat heb ik altijd gehad.
Bij zoveel zaken van tegenwoordig denk ik: wat smakeloos, wat dom, wat kinderachtig en wat grof. Ik hoor er niet meer bij. Ik hoor niet meer bij deze tijd. Ik ben opgevoed met andere... (ze pauzeert, het lukt haar niet de woorden zonder ironie uit te spreken)... normen en waarden. Als ik in het heden opgroeide zou ik misschien hetzelfde denken als de jongeren van nu, en voortdurend lopen te twitteren, maar wat een waanzinnig leven lijkt me dat. Dat je identiteitsgevoel is opgebouwd uit het versturen en ontvangen van zinloze berichten. Ik begrijp dat leven niet. Natuurlijk is Twitter niet zonder verdiensten, kijk maar naar de Arabische lente. Maar waar twitteren wij over? "Ik sta bij de Bijenkorf." (ze lacht hartelijk) Wat is dan de bodem van je bestaan?'
Wat is precies het gevaar?
'De verschraling van het besef van de werkelijkheid. Het reliëf, de fantasie, dat is toch de jus van het leven. Ik begrijp het gewoon niet, ik heb geen contact meer. Ik kan alleen maar zeggen dat ik er eigenlijk al niet meer ben. (met een theatraal gebaar en een grijns) Dit is het afscheid, dit is mijn zwanenzang!'
Aan de ene kant, zegt u, is er die verveling, aan de andere kant een existentiële onzekerheid, een grote onduidelijkheid over de identiteit. Ziet u het populisme als een politieke reactie op deze wezensvragen?
'Deze elementen zijn, bij elkaar opgeteld, een uitstekende voedingsbodem voor angst en ontevredenheid. Iemand die opstaat en zegt dat onze angst gegrond is, ja, die wordt populair, dat begrijp ik wel. De behoefte aan een sterke man, die zegt te weten dat hij de wereld wel begrijpt, die is groot. Die Wilders zelf beschouw ik niet als heel gevaarlijk, het lijkt me niet zo'n slimme jongen. (vrolijk drukt ze haar wijsvinger tegen de lippen, als om ons recordertje te bezweren) Een prima boeman, dat wel. Maar dat mengsel van verveling en verwarring, dat geleid heeft tot zo veel ongeluk, dat ons zo veel creativiteit heeft ontnomen, daar ligt het werkelijke probleem.
Het is de taak van de politiek om ons die creativiteit te gunnen. Het beste op cultureel gebied moet altijd, overal, en voor iedereen beschikbaar zijn. Je kunt de mensen niet dwingen om van cultuur te genieten, maar het moet wel voorhanden zijn. Ze moeten geconfronteerd worden met kennis, en de schoonheid ervan. Dat gebeurt niet, of te weinig. Het is zo zonde, leven zonder het geluk van muziek of literatuur. En dat terwijl we ons bepaald niet hoeven te generen voor wat Nederland op deze gebieden heeft voortgebracht.'"
- Hella Haasse
De Groene Amsterdammer, 10 augustus 2011
Mensen zijn individualistischer geworden?
'Waren ze maar individualistisch. Het is eerder het tegenovergestelde, iedereen is bezig de laatste trends achterna te lopen en laat zich door anderen opdringen welk leven hij moet leiden. Niets komt meer vanuit de mensen zelf. Zodra prikkels van buiten uitblijven begint iedereen zich stierlijk te vervelen. Zonder voortdurende afleiding, zo schijnt het mij, kan men tegenwoordig niet leven. Voor creativiteit, die mensen altijd innerlijke voldoening heeft kunnen brengen, is geen ruimte meer, erger nog, er is geen behoefte meer aan.
Ik weet niet eens of ik het de jongeren van nu kan verwijten, het is de tijd die hun bewustzijn zo heeft bepaald dat ze niet stilstaan bij wat ze missen. Ze denken aan banen, gezinnen, relaties en andere zaken die hen overkomen, ze laten hun leven opvullen en komen altijd tijd te kort. Dat is iets nieuws. Het belang dat wordt gehecht aan het oordeel van anderen, je imago, is ongekend toegenomen. Mensen weten niet meer wat ze kiezen en vooral dat er iets te kiezen valt. Leren je verantwoordelijkheden te eren, zonder te verliezen waar je zelf in gelooft, wat je zelf wil en kunt. Het is tragisch dat mensen zo weinig autonoom zijn.
Ik heb me nooit gerealiseerd hoe moeilijk het moment is dat je levenskeuzes niet meer zelf kunt maken, wanneer je zo oud bent dat je alleen nog bezig bent dood te gaan. Maar toch denk ik: mij kun je niets wijsmaken. Dat heb ik altijd gehad.
Bij zoveel zaken van tegenwoordig denk ik: wat smakeloos, wat dom, wat kinderachtig en wat grof. Ik hoor er niet meer bij. Ik hoor niet meer bij deze tijd. Ik ben opgevoed met andere... (ze pauzeert, het lukt haar niet de woorden zonder ironie uit te spreken)... normen en waarden. Als ik in het heden opgroeide zou ik misschien hetzelfde denken als de jongeren van nu, en voortdurend lopen te twitteren, maar wat een waanzinnig leven lijkt me dat. Dat je identiteitsgevoel is opgebouwd uit het versturen en ontvangen van zinloze berichten. Ik begrijp dat leven niet. Natuurlijk is Twitter niet zonder verdiensten, kijk maar naar de Arabische lente. Maar waar twitteren wij over? "Ik sta bij de Bijenkorf." (ze lacht hartelijk) Wat is dan de bodem van je bestaan?'
Wat is precies het gevaar?
'De verschraling van het besef van de werkelijkheid. Het reliëf, de fantasie, dat is toch de jus van het leven. Ik begrijp het gewoon niet, ik heb geen contact meer. Ik kan alleen maar zeggen dat ik er eigenlijk al niet meer ben. (met een theatraal gebaar en een grijns) Dit is het afscheid, dit is mijn zwanenzang!'
Aan de ene kant, zegt u, is er die verveling, aan de andere kant een existentiële onzekerheid, een grote onduidelijkheid over de identiteit. Ziet u het populisme als een politieke reactie op deze wezensvragen?
'Deze elementen zijn, bij elkaar opgeteld, een uitstekende voedingsbodem voor angst en ontevredenheid. Iemand die opstaat en zegt dat onze angst gegrond is, ja, die wordt populair, dat begrijp ik wel. De behoefte aan een sterke man, die zegt te weten dat hij de wereld wel begrijpt, die is groot. Die Wilders zelf beschouw ik niet als heel gevaarlijk, het lijkt me niet zo'n slimme jongen. (vrolijk drukt ze haar wijsvinger tegen de lippen, als om ons recordertje te bezweren) Een prima boeman, dat wel. Maar dat mengsel van verveling en verwarring, dat geleid heeft tot zo veel ongeluk, dat ons zo veel creativiteit heeft ontnomen, daar ligt het werkelijke probleem.
Het is de taak van de politiek om ons die creativiteit te gunnen. Het beste op cultureel gebied moet altijd, overal, en voor iedereen beschikbaar zijn. Je kunt de mensen niet dwingen om van cultuur te genieten, maar het moet wel voorhanden zijn. Ze moeten geconfronteerd worden met kennis, en de schoonheid ervan. Dat gebeurt niet, of te weinig. Het is zo zonde, leven zonder het geluk van muziek of literatuur. En dat terwijl we ons bepaald niet hoeven te generen voor wat Nederland op deze gebieden heeft voortgebracht.'"
- Hella Haasse
De Groene Amsterdammer, 10 augustus 2011
donderdag 4 augustus 2011
Musée des Beaux Arts
About suffering they were never wrong,
The Old Masters: how well they understood
Its human position; how it takes place
While someone else is eating or opening a window or just walking dully along;
How, when the aged are reverently, passionately waiting
For the miraculous birth, there always must be
Children who did not specially want it to happen, skating
On a pond at the edge of the wood:
They never forgot
That even the dreadful martyrdom must run its course
Anyhow in a corner, some untidy spot
Where the dogs go on with their doggy life and the torturer's horse
Scratches its innocent behind on a tree.
In Brueghel's Icarus, for instance: how everything turns away
Quite leisurely from the disaster; the ploughman may
Have heard the splash, the forsaken cry,
But for him it was not an important failure; the sun shone
As it had to on the white legs disappearing into the green
Water; and the expensive delicate ship that must have seen
Something amazing, a boy falling out of the sky,
Had somewhere to get and sailed calmly on.
- W.H. Auden
Another time, 1940
Humoristische romanfragmenten (1)
"Maar u bent toch zeker niet... bent u bij de god geweest?" "De god," zeg ik. "De stenen god?" zegt zij. "Ja," antwoord ik, "daar ben ik geweest." "Ongelukkige!" roept ze. We praatten hier een tijdje over: ik had met mijn vingers aan de god gezeten, aan de god van Gilbert de Lap, die was heilig, nu had hij zich op mij gewroken! Ik lach nog steeds en maak grappig en maak haar min of meer stapelgek, dan breek ik een hanteerbare wilgetak af en snijd hem kaal. Ik wens dat de Lap voor den dag komt, hij heette Gilbert, een echt onderkruipsel natuurlijk; voor den dag met hem! Ze luisterde niet naar me, maar noemt me "Ongelukkige" en zegt "Stakker" en beklaagt me. "De stenen god!" zegt ze. "Nu zie ik dat het waar is dat hij zich kan wreken! Het is geen steen," zegt ze, "wat voor soort steen kan het zijn? Let wel hij druipt van heiligheid, die Lappen van geslacht op geslacht erin hebben gebéden!" zegt ze. Dan is mijn ogenblik gekomen, ik probeer de roede, of hij goed door de lucht fluit, mijn vingers doen tegelijkertijd vreselijk pijn, maar uit woede sla ik daar geen acht op. "Voor den dag met de Lap!" zeg ik. "De Lap?" vraagt zij; "hij kan u niet helpen!" "Dan ga ik hem zelf zoeken!" zeg ik. Ze antwoordt: "Bent u gek, wat wilt u?" En ze rent achter me aan en houdt me vast. Het mens is sterk, opmerkelijk sterk, en mijn handen zijn machteloos. "Voor den dag met de Lap, of ik zoek hem zelf en ransel hem naar uw huis toe!" zeg ik. "De Lap? Wat wilt u met de Lap?" vraagt ze en krijst als een dier. Ik hef de roede op en zwiep hem door de lucht en zeg alleen maar: "Dat mag God weten!" "Zeg me wat u met de Lap wilt!" schreeuwt ze. Ik verklaar dat ik Gilbert de Lap wil ranselen. "O, maar ik zal dennenaalden en zacht mos onder hem leggen als ik met hem klaar ben! Die schooier heeft zijn stenen god met een giftige stof ingesmeerd om iedereen die hem aanraakte een ongeluk te bezorgen! Ik heb het gevoel dat ik zelfs mijn jekker over Gilbert de Lap zal leggen als ik met hem klaar ben, want hij zal er voorlopig niet meer vandaan komen!" Tijdens deze woorden verandert de gezichtsuitdrukking van de barones, ze hapt naar adem en er komt een onnozele blik in haar ogen. "Gif," zegt ze, "heeft hij er gif op gesmeerd?" "Ja, dat heeft hij," antwoord ik, "hij heeft er drek opgesmeerd en er zit ongetwijfeld wrattenkruid en kwikzilver in die drek." "Ik zal iemand achter de Lap aan sturen!" zegt ze. Toen gingen we samen het bos uit naar huis.
- Knut Hamsun
Rosa, 1908
- Knut Hamsun
Rosa, 1908
zaterdag 2 januari 2010
De literaire oogst van 2009
De mooiste boeken van 2009:
1. Nop Maas – Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven 1. De vroege jaren 1923-1962 (2009)
Het eerste deel van de biografie over Gerard Reve, met als hoogtepunt de beschrijving van Reves huwelijk met de dichteres Hanny Michaelis. Dit gedeelte van de biografie komt het meest tot leven, niet in het minst door de informatie die biograaf Nop Maas van Hanny Michaelis zelf kreeg. Reve worstelt met zijn homoseksualiteit en zit jarenlang in de 'ontkenningsfase'. Michaelis, voor wie de dan nog meestal vrolijke en krachtige Reve, na het vergassen van haar ouders in Sobibor, een reddingsboei vormt, duldt het en wil met Reve getrouwd blijven, hoewel hij vaak wekenlang in Engeland verblijft en daar avonturen beleeft. Mooi is dat de symbiose tussen Reve en Michaelis zo sterk is, dat ze ook na hun scheiding hun hele leven bevriend blijven.
2. M. Vasalis en Geert van Oorschot – Briefwisseling 1951-1987 (2009)
Vasalis publiceerde drie veelgelezen dichtbundels, in 1940, in 1947 en 1954, waarvoor ze in 1982 de P.C. Hooftprijs kreeg. Ze werkte het grootste gedeelte van haar leven als kinderpsychiater in Groningen en Assen. Voor poëzie schreven bleef, met een drukke baan en een gezin, weinig tijd over. De vriendschap met haar uitgever Geert van Oorschot, die haar steeds tot schrijven probeert aan te zetten, blijft tot zijn dood in 1987 bestaan. Ontroerend is de laatste levensfase van Van Oorschot, waarin zijn vrouw Hillie al gestorven is, hij gebrouilleerd is met zijn zoon en opvolger Wouter, hij verliefd raakt op de actrice Linda van Dyck en, als hij afscheid genomen heeft van de uitgeverij die zijn levenswerk is, eenzaam in zijn grote huis in Baambrugge woont, kanker krijgt en sterft. Vasalis zegt hem in haar brieven onverbloemd de waarheid, maar is ook een onvoorwaardelijke vriendin. Door deze laatste brieven één van de mooiste briefwisselingen die ik ooit las.
3. Kazuo Ishiguro – Versluierde heuvels (A pale view of hills, 1982)
Een roman die ik kocht in het boekenstadje Redu in de Belgische Ardennen en op de laatste dag van mijn vakantie in één dag uitlas. Van Ishiguro, die sinds zijn vijfde in Engeland woont, las ik eerder De rest van de dag (The remains of the day, 1989), een door-en-door Engelse roman. Versluierde heuvels is door-en-door Japans. Het verhaal speelt zich grotendeels af in het naoorlogse Japan, in een door bommen deels verwoeste stad. Met het langzaam verdwijnen van de traditionele Japanse cultuur en opvoeding, die een kritiekloos volgen van keizer Hirohito mogelijk maakten, blijken ook culturele verworvenheden verloren te gaan waarvoor de langzaam oprukkende westerse cultuur geen verbetering vormt. Het knappe van Ishiguro is dat hij deze ontwikkeling niet benoemt of beschrijft, maar in de dialogen en de karaktertekening van de hoofdpersonen het verschil in mentaliteit duidelijk maakt tussen de vooroorlogse generatie Japanners en hun kinderen.
4. Pierre Michon - Rimbaud, de zoon (Rimbaud, le fils, 1991)
Pierre Michon probeert de 19e eeuwse dichter Arthur Rimbaud, met de weinige biografische gegevens en foto's die er van hem bekend zijn, tot leven te wekken, door de lacunes in zijn biografie op suggestieve wijze in te vullen en de meer dan bekende feiten op een andere manier te duiden of met elkaar in verband te brengen. Michon rijgt zinnen aan elkaar als kralen aan een ketting, waardoor je als lezer in hoog tempo doorleest. Soms is het noodzakelijk een alinea opnieuw te lezen, want Michons proza is niet gemakkelijk. Een zeer welkome aanvulling van de literatuur over het mysterieuze wonderkind Rimbaud.
1. Nop Maas – Gerard Reve. Kroniek van een schuldig leven 1. De vroege jaren 1923-1962 (2009)
Het eerste deel van de biografie over Gerard Reve, met als hoogtepunt de beschrijving van Reves huwelijk met de dichteres Hanny Michaelis. Dit gedeelte van de biografie komt het meest tot leven, niet in het minst door de informatie die biograaf Nop Maas van Hanny Michaelis zelf kreeg. Reve worstelt met zijn homoseksualiteit en zit jarenlang in de 'ontkenningsfase'. Michaelis, voor wie de dan nog meestal vrolijke en krachtige Reve, na het vergassen van haar ouders in Sobibor, een reddingsboei vormt, duldt het en wil met Reve getrouwd blijven, hoewel hij vaak wekenlang in Engeland verblijft en daar avonturen beleeft. Mooi is dat de symbiose tussen Reve en Michaelis zo sterk is, dat ze ook na hun scheiding hun hele leven bevriend blijven.
2. M. Vasalis en Geert van Oorschot – Briefwisseling 1951-1987 (2009)
Vasalis publiceerde drie veelgelezen dichtbundels, in 1940, in 1947 en 1954, waarvoor ze in 1982 de P.C. Hooftprijs kreeg. Ze werkte het grootste gedeelte van haar leven als kinderpsychiater in Groningen en Assen. Voor poëzie schreven bleef, met een drukke baan en een gezin, weinig tijd over. De vriendschap met haar uitgever Geert van Oorschot, die haar steeds tot schrijven probeert aan te zetten, blijft tot zijn dood in 1987 bestaan. Ontroerend is de laatste levensfase van Van Oorschot, waarin zijn vrouw Hillie al gestorven is, hij gebrouilleerd is met zijn zoon en opvolger Wouter, hij verliefd raakt op de actrice Linda van Dyck en, als hij afscheid genomen heeft van de uitgeverij die zijn levenswerk is, eenzaam in zijn grote huis in Baambrugge woont, kanker krijgt en sterft. Vasalis zegt hem in haar brieven onverbloemd de waarheid, maar is ook een onvoorwaardelijke vriendin. Door deze laatste brieven één van de mooiste briefwisselingen die ik ooit las.
3. Kazuo Ishiguro – Versluierde heuvels (A pale view of hills, 1982)
Een roman die ik kocht in het boekenstadje Redu in de Belgische Ardennen en op de laatste dag van mijn vakantie in één dag uitlas. Van Ishiguro, die sinds zijn vijfde in Engeland woont, las ik eerder De rest van de dag (The remains of the day, 1989), een door-en-door Engelse roman. Versluierde heuvels is door-en-door Japans. Het verhaal speelt zich grotendeels af in het naoorlogse Japan, in een door bommen deels verwoeste stad. Met het langzaam verdwijnen van de traditionele Japanse cultuur en opvoeding, die een kritiekloos volgen van keizer Hirohito mogelijk maakten, blijken ook culturele verworvenheden verloren te gaan waarvoor de langzaam oprukkende westerse cultuur geen verbetering vormt. Het knappe van Ishiguro is dat hij deze ontwikkeling niet benoemt of beschrijft, maar in de dialogen en de karaktertekening van de hoofdpersonen het verschil in mentaliteit duidelijk maakt tussen de vooroorlogse generatie Japanners en hun kinderen.
4. Pierre Michon - Rimbaud, de zoon (Rimbaud, le fils, 1991)
Pierre Michon probeert de 19e eeuwse dichter Arthur Rimbaud, met de weinige biografische gegevens en foto's die er van hem bekend zijn, tot leven te wekken, door de lacunes in zijn biografie op suggestieve wijze in te vullen en de meer dan bekende feiten op een andere manier te duiden of met elkaar in verband te brengen. Michon rijgt zinnen aan elkaar als kralen aan een ketting, waardoor je als lezer in hoog tempo doorleest. Soms is het noodzakelijk een alinea opnieuw te lezen, want Michons proza is niet gemakkelijk. Een zeer welkome aanvulling van de literatuur over het mysterieuze wonderkind Rimbaud.
vrijdag 1 januari 2010
Ensor-jaar
Tot 4 februari is in het Musée d'Orsay in Parijs een overzichts-tentoon-stelling te zien van het werk van de Belgische schilder James Ensor (1860-1949). Er hangen maar liefst honderdtwintig van zijn werken. Ik moet me erg inhouden om niet alleen voor deze tentoonstelling op en neer te reizen naar Parijs. Gelukkig breekt in 2010 het Ensor-jaar aan en is er in België een drietal interessante tentoonstellingen te zien. In het nieuwe Mu.ZEE in Oostende is vanaf 13 februari Bij Ensor op bezoek te zien, in Brussel in Bozar vanaf juni een tentoonstelling waarover nog niet zoveel bekend is en vanaf 16 oktober in Gent Hareng-Saur: Ensor en hedendaagse kunst, een co-productie van het Museum voor Schone Kunsten en het S.M.A.K.Het hier afgebeelde schilderij Squelettes se disputant d’un hareng-saur (1881) is in zijn radicale moderniteit vergelijkbaar met de gedichten die de Duitse expressionistische dichter Gottfried Benn niet veel later schreef over zijn belevenissen als patholoog-anatoom in het lijkenhuis van Berlijn. Ensor vond zijn inspiratie bij maskers, chinoiserieën en (delen van) skeletten, die aanspoelden op het strand van zijn woonplaats Oostende. Een 'hareng saur' is een gerookte haring, uitgesproken klinkt het als 'art Ensor'. Skeletten die vechten om Ensors kunst. Ik denk dat de kunstenaar hier zijn critici heeft afgebeeld, maar het schilderij laat ook andere interpretaties toe. Volgens Ensor was de kracht van de 'fantastische kunst', dat het een geheim bevat, een enigma dat in zijn grijnzende duisternis blijft voortbestaan.
Abonneren op:
Posts (Atom)
