Schalenbau

Dankzij een tentoonstelling in de Haagse galerie gemak kwam ik op het spoor van de Schalenbau van de DDR-architekt Ulrich Müther (1934-2007). Na de val van de Muur waren veel van zijn gebouwen in verval geraakt en begon hij enkele te saneren. Het beroemde restaurant 'Ahornblatt' in Berlijn werd echter, ondanks de status van beschermd monument, afgebroken en vervangen door een gebouw dat je in elke stad ter wereld zou kunnen tegenkomen. Wat nog fier overeind staat is bijvoorbeeld het strandwachtershuisje in Binz (zie foto) en de 'Teepott' in Warnemünde, dat door een investeerder voor 7,5 miljoen euro werd gesaneerd. Minder goed is het gesteld met het 'Inselparadies' op Rügen: www.rieder.cc/typo3temp/pics/f449867eef.jpg.

Müther kwam zelf uit Binz (op Rügen) en bouwde graag aan de Oostzeekust. Een boek over zijn bijzondere creaties in deze streek won onlangs de Architekturbuchpreis 2009 (www.ulrichmuether.com). Misschien is dat een aanleiding om haast te maken met het saneren van meer nooddurftige Schalenbauten en te stoppen met het afbreken van onvervangbaar cultureel erfgoed uit de jaren '50, '60 en '70.

Wie stout is de roe

De éminences grises van de partij (Vonhoff, Korthals Altes, Bolkestein) schamen zich ongetwijfeld kapot voor deze sinterklazerige poging zo flink te zijn als mw. Verdonk.

Opgediept

Toen ik nog in Groningen studeerde verzorgde ik voor het literaire studententijdschrift Literatief een rubriek onder de titel 'Opgediept', waarin vergeten boeken door liefhebbers van het stof werden ontdaan.
Vandaag heb ik zelf weer eens zo'n boek opgediept. Het gaat om The art of story-telling van de mediëviste Mia I. Gerhardt (de zus-van), een in 1963 in Leiden bij uitgeverij Brill verschenen studie over Duizend-en-één-nacht. Ik heb er nog geen letter in gelezen, maar vind het nu al een heerlijk boek.
Overzichtelijk en systematisch gaat Mia Gerhardt in op de ontstaansgeschiedenis van het boek, de verschillende uitgaven tot dan toe, de verschillende soorten verhalen en hun oorsprong, diverse thema's die aangesneden worden, de structuur van het gehele werk, etc. etc. Met als hoogtepunt een uitgebreid hoofdstuk over de sprookjes in Duizend-en-één-nacht.
Het boek is antiquarisch niet verkrijgbaar (nieuw al helemaal niet), maar gelukkig hebben ze in de Koninklijke bibliotheek de meest geweldige uitgaven. Ze hebben zelfs een brief van Ida Gerhardt aan Gerard Reve, maar die mag je natuurlijk alleen inzien. Dat ga ik binnenkort maar eens doen.

Nog een paddestoelengedicht

Jan Wagner - champignons

wir trafen sie im wald auf einer lichtung:
zwei expeditionen durch die dämmerung
die sich stumm betrachteten. zwischen uns nervös
das telegraphensummen des stechmückenschwarms.

meine großmutter war berühmt für ihr rezept
der champignons farcis. sie schloß es in
ihr grab. alles was gut ist, sagte sie,
füllt man mit wenig mehr als mit sich selbst.

später in der küche hielten wir
die pilze ans ohr und drehten an den stielen -
wartend auf das leise knacken im innern,
suchend nach der richtigen kombination.

Herfstgedicht, hoewel het winter is

Miriam Van hee - Paddestoelen

1
Het zijn oortjes van vlees
waar de aarde mee luistert
naar de muziek van het woud
over stilte, oneindigheid
of hoe het is als de vogels
vertrokken zijn

ze groeien als niemand het ziet
vroeg in de ochtend of ’s nachts
onder kastanjes, beuken,
in zachte bedden van heide
en mos, op plekken waar tussen
de bomen het zonlicht
kan doordringen tot in het gras

en dat hangt weer af
van de wind, want hij is het
toch die de bladeren schudt
en de wolken uiteendrijft
wanneer het hem zint


2
en je kunt wel zeggen : dit
is de plek, hier is het licht
aan het duister gewaagd, dit
is de helling waar dagen geleden
wij liepen met onze geurige
kwetsbare vracht

maar ze zijn er nu niet, dus
moet iemand anders ons voor
zijn geweest, die anderen
altijd, het maakt ons wat
zwijgzamer, trager, alsof wij plots
tegen de wind in lopen

zo komen wij aan zoals
wij vertrokken, met lege handen
en als wij omkijken zien wij
een grote, versluierde maar
welgevallige maandag
die haar baan om de aarde begint

en wij vatten moed

Opmerkingen:

1. In het Haagse bos geurt het nu heerlijk naar paddestoelen. Binnenkort maar weer eens paddestoelensoep maken (maar niet uit het bos).

2. Ik zie nu pas - of weer; ik heb het als kind geloof ik al geweten - dat een paddestoel een stoel is waarop een pad kan gaan zitten. Of is het een stoel aan de rand van een pad? Het eerste klinkt sprookjesachtiger.

3. Ik vond dit gedicht terug op het weblog van Herman van Rompuy, die kandidaat is om de eerste president van Europa te worden. Een president die poëzie leest lijkt me geen slechte keuze. Beter dan eentje die van raceauto's houdt.

4. Binnenkort nog een gedicht over paddestoelen.

(Op de foto: paddestoelen in Barvaux-sur-Ourthe, België)

Leben in Berlin

Omdat ik mij tijdens mijn lange zomervakantie na een paar weken verveel, heb ik dit jaar deelgenomen aan een weekcursus van het Goethe-Institut met de titel 'Leben in Berlin'. Het eigenlijke thema van de week was 'multicultureel Berlijn', maar volgens de directrice van het Goethe-Institut is de term 'multicultureel' achterhaald, omdat de moderne mens niet door zijn culturele achtergrond bepaald wordt, maar veeleer uit diverse identiteiten bestaat.

Behalve het Goethe-Institut is ook de EU een groot stimulator van dit soort uitwisselingen. Het is een enorme verrijking om een week als enige Nederlander in een internationaal gezelschap te kunnen functioneren en te merken dat je niet zozeer Nederlander bent als wel (West-)Europeaan en dat de verschillen met de Oost-Europeanen steeds kleiner worden. Na deze cursusweek schaam ik mij er dan ook voor bij de Europese Verkiezingen niet ronduit voor een pro-Europese partij gekozen te hebben.

Boombeschrijving

Bomen zijn werkelijk.
Hun bladeren praten werkelijk
met woorden veelzeggend en letterloos.

Hun toppen zingen.
Hun stammen zwijgen
hoorbaar.

Hun wortels houden
van de aarde.

Bij een boom
staande moet ik wel
ademen als een boom.

Naar een boom
ziende zie ik
hemel en aarde in elkanders
armen.

Want een boom,
een boom is een bruiloft

- Hans Andreus

(Commentaar van Trouw bij het verschijnen van 'Dialoog met de natuur': "Als Irene niet goed wijs is, zijn talloze dichters dat ook niet")