woensdag 25 maart 2009

Radio 538

Morgen komt Radio 538 op bezoek op de school waar ik lesgeef. Wij zijn één van de vijf finalisten die meedingen naar de titel 'Leukste school van Nederland'. Het belooft een enorm spektakel te worden. De leerlingen zijn opgeroepen om allemaal in het wit gekleed naar school te komen, de docenten zijn gevraagd in de kleuren van Radio 538 of in die van de Koninklijke Luchtmacht (kennelijk de hoofdsponsor) te verschijnen. Ondertussen wordt er met honderden paraplu's gezwaaid, kunnen de leerlingen plaatsnemen in een helicoptersimulator en zullen de populairste leraren en de hunk van de school abseilen van de koepel.Veel van mijn collega's zijn hier heel erg tegen, vooral tegen de aanwezigheid van de Luchtmacht, en overwegen op zoek te gaan naar hun gebroken geweertjes, waarschijnlijk in de vorm van een button. Ik weet zelf niet zo goed wat ik van het hele festijn moet vinden. Ik gun de leerlingen hun feestje, maar vind het ook een nogal overdreven commercieel circus. Wat zal ik morgen zeggen, als een radioreporter mij vraagt waarom ik niet in de juiste uitdossing op het feest ben verschenen? Dat we er wat mij betreft naar moeten streven niet de leukste, maar de beste school van Nederland te worden? Binnenkort een verslag van het front.

vrijdag 2 januari 2009

Het boek van het jaar

Ondanks een drukke baan en de afleiding van internet en films en series op dvd, heb ik het afgelopen jaar toch nog tijd gehad om af en toe een boek te lezen.

Enkele hoogtepunten:

Van beroepschagrijn Willem Frederik Hermans las ik Ik heb altijd gelijk (1951) en Nooit meer slapen (1966). De titels intrigeerden me al lang en ik wilde deze boeken gewoon eens gelezen hebben. Hermans' proza is als een hogedrukpan.

Van W.F. Hermans en Gerard Reve samen las ik Verscheur deze brief! Ik vertel veel te veel (2008). Literair voyeurisme. De briefwisseling is interessant tot beide heren ruzie krijgen en Hermans Reve verder volkomen negeert.

Een ander voorbeeld van literair voyeurisme: Doeschka Meijsings roman Over de liefde (2008), over de verbroken relatie tussen de auteur en journaliste Xandra Schutte. Een eerlijk boek over geborgenheid versus eenzaamheid.

Omdat Harry Mulisch op bezoek kwam op de school waar ik lesgeef, besloot ik ondanks mijn aversie tegen zijn persoon toch maar eens een boek van hem te lezen. Dat werd De zaak 40/61 (1962), over het Eichmann-proces in Jeruzalem. De passages waar Mulisch de filosoof uithangt daargelaten is dit een memorabel boek over de rol van het individu in de holocaust. Een boek om te herlezen.

Een mooi boek dat lekker wegleest is Ein perfekter Kellner (2004) van de Zwitser Alain-Claude Sulzer. Qua stijl en thematiek vergelijkbaar met The remains of the day van Kazuo Ishiguro. In het boek van Sulzer beleeft een kelner op jonge leeftijd een liefdesavontuur, waar hij de rest van zijn leven op teert. Jaren later wordt hij weer met de liefde van zijn leven geconfronteerd.

Het opmerkelijkste boek dat ik las: Die Liebhaberinnen (1975) van Elfriede Jelinek. Wat een nare vrouw. Genadeloos, maar met veel humor fileert Jelinek de ambities van twee jonge vrouwen in een Oostenrijks dorpje die zich door het aan de haak slaan van een man willen ontworstelen aan het werken aan de lopende band of als naaister.

Mooiste boek dat ik las: Een revolverschot (1905) van de Vlaamse schrijfster Virginie Loveling. Waarschijnlijk een vergeten schrijfster en een vergeten roman. Ooit bij De Slegte gekocht voor twee euro. Loveling beschrijft het leven van twee zussen die samen in een Vlaams dorpje wonen. Als beide zussen verliefd worden op dezelfde man, heeft één zus het nazien. Met veel gevoel voor psychologie wordt het einde van een harmonische idylle beschreven.

All American names

Kijkend naar mijn favoriete soap viel me bij de aftiteling op dat je in Amerika zoveel korte, krachtige (eenlettergrepige) voornamen hebt, zoals Gale, Hal en Brad. Vroeger had je dat in Nederland ook (Jan, Piet, Klaas). Zouden ze in Amerika een voorliefde voor korte namen behouden hebben? En hoeveel korte namen kun je maken met het combineren van 26 letters?

maandag 15 december 2008

Een Duits stijlicoon is niet meer


Vandaag is Horst Tappert op 85-jarige leeftijd overleden. Dankzij de DVD-reeks kunnen we nog lang genieten van hoe Tappert in zijn rol van commissaris Stephan Derrick de telefoon opneemt, hoe hij zijn assistent Harry (Fritz Wepper) sommeert de wagen voor te rijden, hoe hij waterig uit zijn lodderige achter dikke brillenglazen schuilgaande ogen kijkt, hoe makkelijk hij zich beweegt in zowel goedkoop uitziende Duitse etablissementen als in burgerlijk-sjieke westduitse villa's, wat een merkwaardige toupet hij toch draagt, wat een quasi-filosofische onnavolgbare praat hij over ons uitstrooit en hoe hij aan het eind van menig aflevering dankzij zijn onovertroffen psychologisch inzicht alle touwtjes weer aan elkaar weet te knopen. Tappert, volgens het journaal de beroemdste Duitser ter wereld en lange tijd het belangrijkste Duitse exportproduct, zal nog lang voortleven.

woensdag 26 november 2008

Nell

Gisteren zag ik de film 'Nell', waarin Jodie Foster een wolfsvrouw speelt, niet als een vrouwelijke pendant van 'Teen wolf' (een rol van Michael J. Fox), maar zoals Genie, een van de meest recent ontdekte wolfskinderen (1970). Ik weet nog dat ik in mijn studietijd in Groningen een college volgde over dit verschijnsel en hoe het me intrigeerde, vooral het geval van Genie, die, anders dan Victor van Aveyron of Kaspar Hauser, immers nog leeft en zo een schakel vormt tussen civilisatie en natuur.
De film 'Nell' was een aardig tijdverdrijf voor de dinsdagavond, maar niet opzienbarend. Wel opmerkelijk (maar wellicht nog door niemand opgemerkt): in de film wordt verwezen naar een scène uit Leni Riefenstahls film Das blaue Licht (de beroemde dans aan het meer, waardoor Hitler zo betoverd raakte), waarin de regisseuse zelf de rol speelt van Junta, een natuurmeisje dat bedreigt wordt door dorpsbewoners. Zo bezien is het geen toeval dat Jodie Foster al acht jaar probeert het leven van Riefenstahl te verfilmen, met zichzelf in de rol van de omstreden regisseuse.

zaterdag 15 november 2008

Sie sah in seiner Hand das Messer nicht


Als het vertrek van Ella Vogelaar iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het wat een smerig bedrijf de politiek is. Het zou zoveel sjieker geweest zijn, als Wouter Bos zich, ondanks Vogelaars ongelukkige mediaoptredens, ferm achter zijn minister had opgesteld en trots zou zijn op het genuanceerde grotesteden- en integratiebeleid dat zij voorstond en dat langzaam zijn vruchten begon af te werpen. Wouter Bos is kennelijk bang dat de PvdA met Vogelaar als minister niet kan vissen in de vijver van het Geenstijl-electoraat. Toch maar niet op de PvdA stemmen dus.

zondag 26 oktober 2008

Eine bitterböse Geschichte zum Lachen und Weinen


Tijdens mijn vakantie las ik Elfriede Jelineks roman Die Liebhaberinnen.

Die Liebhaberinnen is een soort sarcastische parodie op een Heimatroman, waarin de alwetende verteller twee meisjes uit een (waarschijnlijk Oostenrijks) dorpje volgt die proberen aan hun eenvoudige afkomst te ontkomen en het hoger op te zoeken. De manier waarop ze dit doen is door een man aan zich te binden. En dat kun je weer het beste bereiken door zwanger van hem te worden.

Dat gaat in het geval van Brigitte zo in zijn werk:

brigitte will es in sich hineinkriegen und, daß es dann auch drinnenbleibt und nicht wieder ungenützt, sinnlos und zukunftslos herausrinnt. brigitte will, daß heinz abdrückt und ihr den extrakt aus dem rindsbraten und den semmelknödeln von heute mittag hineinschießt. jetzt muß dieser schlatzige mist doch endlich hineingespritzt und drinnen sein, aber nein, gut ding braucht weile, und heinz braucht auch weile. [...]

brigitte fühlt den schwammigen heinzbauch auf sich herunterdrücken, nichts deutet darauf hin, daß noch leben in diesem koloß ist.
heinz ist nicht gerade der leichteste, doch das bedenkt er nicht.
soll ich ihn in die weichen treten wie ein pferd, durchzuckt es b. flüchtig.

Eigenlijk heeft Brigitte een hekel aan Heinz. Zijn charme bestaat er in dat hij in de toekomst waarschijnlijk een eigen zaak zal hebben. Heinz wil met Brigitte slechts avontuurtjes beleven en valt eigenlijk op Susi. De ouders van Heinz zien Brigitte al helemaal niet staan, omdat ze 'minder' is dan Heinz en hij er dus met haar niet op vooruitgaat. Genadeloos ontleedt Elfriede Jelinek de economische principes in menselijke relaties. Maar als de 'schlatzige mist' dan eindelijk 'hineingespritzt' is, is er geen ontkomen meer aan: er zal getrouwd worden en Brigitte krijgt haar grote huis, mooie keuken, meubels; waar het haar uiteindelijk allemaal om te doen was.

De verhalen in Die Liebhaberinnen stemmen niet vrolijk. Toch valt er ook te lachen om het dodelijke commentaar van de alwetende verteller en te genieten van het originele taalgebruik. Maar van iets van mededogen met haar hoofdpersonen is bij Elfriede Jelinek geen sprake, wat het lezen van haar boeken toch iets ongemakkelijks geeft.